آدم شويم (33 و پايان)

مرحوم علامه كرباسچيان

10 بهمن 1388 ساعت 14:40

فرارو - سي و سومين و آخرين نامه مرحوم آيت الله شيخ علي اصغر كرباسچيان (ملقب به علامه) به يكي از فارغ التحصيلان دبيرستان علوي تهران ، كه در خارج از ايران سرگرم تحصيل در مقطع دكترا بوده است، در زير مي آيد.

مرحوم علامه ، عالمي پارسا و روشن بين بود كه نزد فقها و فلاسفه ي بزرگي در تهران و قم ، از قبيل آيات عظام ساوجي و شعراني و بروجردي و طباطبايي تلمذ كرده بود و به آن چه به حق فراگرفته بود ، عمل مي كرد.

 تاكيد مرحوم علامه كرباسچيان در نامه هاي گذشته اين بود كه مغز و روح دين، اخلاق است، نبايد به ظواهر ديني و آيين هاي مذهبي اكتفا كرد بلكه بايد به روح و فلسفه ي آنها ملتزم بود، تا يقين به بقاي روح و زندگاني ابدي و معاد نداشته باشيم آدم و انسان حقيقي نمي شويم ، بزرگترين و مهم ترين خدمتي كه مي توان كرد ساختن و تربيت انسان هاي خوب و اخلاقي است، دلبستگي به دنيا و مال و مقام آدمي را بدبخت مي كند و...

فرارو افتخار دارد كه در اين همهمه ي گوشخراش زندگي پست دنيايي و در معركه ي دست و پا زدن هاي زود گذر مادي ، خود و مخاطبان عزيز خويش را با آموزه هاي نوراني و ملكوتي ناب ديني همنشين كرده و مي كند تا شايد راه گم نشود و عمر گرانمايه ي بي بازگشت ، تباه نگردد.

فرارو خواهد كوشيد در يكي دو بخش ، زندگي نامه اي از مرحوم علامه كرباسچيان منتشر سازد كه آن خود نيز  درس اخلاق خواهد بود و به ما خواهد آموخت كه چگونه عمر كوتاه اين جهاني را سرمايه اي هنگفت براي حيات جاودانه ي آن جهاني كنيم.

اينك آخرين بخش از نامه ها كه ما خود ، عنوان "آدم شويم" بر آن نهاده بوديم را در زير بخوانيد:

 بسم الله الرحمان الرحیم 
فرزند عزیزم ،
 
امید است که در همه حال خداوند عالم یار و مددکارت باشد . 

وقتی سخن از خودشناسی به میان می آید ، بیشتر مردم گمان می کنند معنایش این است که انسان نام و نام خانوادگی خود و پدر و مادرش را بداند چه سالی بدنیا آمده است ! ولی خودشناسی درک روح آدمی است که اگر درک شد ، اخلاق و انسانیت معنی پیدا می کند ؛ زیرا اگر انسان تنها دارای بعد حیوانی و خود طبیعی باشد ، اخلاق اسمی بی محتوا خواهد بود و تنها تنظیم کننده ی رفتار انسان با دیگران برای حفظ منافع خویش است . بدین ترتیب ، ارزش های والای آدمی در اخلاق جایی نخواهد داشت .
 
اما در بینش الاهی – که علاوه بر بعد حیوانی ، برای انسان ، بعد ملکوتی قائل است و انسانیت و حقیقت او را به همین بعد وابسته می داند – اخلاق معنی و مفهوم پیدا می کند و ارزش های انسانی – که در طول تاریخ مورد تقدیس بوده اند – جای خود را می یابند و به طور جدی و اصیل مطرح می شوند . 

در این بینش ، اخلاق عبارت است از مراقبت از خود طبیعی حیوانی و تقویت خود حقیقی و انسانی . به عبارت دیگر ، حرکت از خود مجازی به سمت خود حقیقی است و حقیقت دین هم همین است و بس . 

           چیست دین ؟ برخاستن از روی خاک
            تا که آگه گردد از تو جان پاک

اخلاق ، باطن دین است و دین برای ساختن آن آمده است و گرنه اعمال ظاهری بدون روح و عمق ارزشی نخواهد داشت و اگر ما را از هدف دور نکند ، به آن نزدیک نخواهد کرد . 

رسول گرامی ( ص ) فرمودند : " إنما بعثت لأتمم مکارم الأخلاق " ( من فقط برای تکمیل مکارم اخلاق آمده ام . ) بنابراین باید گفت : اخلاق بیش از آن که خواندنی باشد ، عمل کردنی است و پیش از مراجعه ی برون و مطالعه کتاب ها ، پرداختن به درون است . درد و درمان ما در درون خود ماست و ما گرفتار این دو مرحله ی نفس وخویش ایم تا کدام پیروز شود و دیگری را شکست دهد . 

شیخ بهائی رحمة الله علیه می گوید : 

            یک دم به خود آی ، ببین چه کس ای ؟
            به که بسته دل و به که هم نفس ای ؟
            صد ملک ز بهر تو چشم به راه
            ای یوسف مصر ! برآ از چاه
            تا والی ملک وجود شوی
            سلطان سریر شهود شوی

بنابراین ، کمالات اخلاقی بیرون از ما نیستند تا در خارج ، آن ها را جست و جو کنیم ؛ بلکه همان صفات عالیه ی انسانی اند که باید بر گرایش های حیوانی ترجیح دهیم .

          سال ها دل طلب جام جم از ما می کرد
          آن چه خود داشت زبیگانه تمنا می کرد

آری ،

          آب در کوزه و ما تشنه لبان می گردیم
          یار در خانه و ما گرد جهان می گردیم

شیخ ابوالفتح بستی می گوید :

یا خادم الجسم ! کم تسعی لخدمته ؟
أتطلب الربح فیما فیه خسران ؟ !
أقبل علی النفس و استکمل فضائلها
فأنت بالنفس لا بالجسم إنسان

( ای خدمت گزار تن ، تا چند در خدمت آن خواهی بود ؟ آیا سود را در چیزی می جویی که غیر ضرر و زیان چیزی به دنبال ندارد .
متوجه روح انسانی خودت باش و فضیلت های آن را کامل کن که انسان بودن تو به جان انسانی است نه به تن. ) 

آری ، خود طبیعی ، دشمن خود الاهی انسان است ؛ بلکه دشمن ترین موجودات برای اوست که " أعدی عدوک نفسک التی بین جنبیک " مبارزه و جهاد با این دشمن به مراتب بهتر و لازم تر از مبارزه با دشمن خارجی است .

          تو با دشمن نفس هم خانه ای
          چه در بند پیکار بیگانه ای ؟
          عنان بازپیچان نفس از حرام
          به مردی ز رستم گذشتند و سام

پیامبر اکرم ( ص ) در بازگشت از یکی از جنگ ها فرمودند : " از جهاد کوچکی برگشتیم و جهاد بزرگی را در پیش داریم . "
عرض کردند : جهاد بزگ کدام است ؟ فرمودند : " جهاد با نفس " .

          قد رجعنا من جهاد الاصغریم
          با بتی اندر جهاد اکبریم
          سهل دان شیری که صف ها بشکند
          شیر آن باشد که خود را بشکند

نیز از آن حضرت روایت شده است که : " أفضل الجهاد لمن جاهد نفسه " ( بالاترین جهاد ، از آن کسی است که با نفس خود جهاد کرده است . ) لذا باید گرایش های حیوانی را در مقابل صفات انسانی بشناسیم تا پیشرفت های اخلاقی و تزکیه ی نفس را بهتر دنبال کنیم . 

از درگاه ایزد متعال می خواهیم که ما را در شناخت کمالات انسانی و آراسته شدن به آن ها یاری کند تا در دنیا و آخرت سعادتمند شویم .
خدانگه دار ...
تمام

کد مطلب: 39168

آدرس مطلب: http://www.fararu.com/vdcg7q9w.ak9y34prra.html