پايگاه خبری تحليلی فرارو - پ.ک.ک؛ حزب کردهای شورشی

به بهانه رویارویی جدید ارتش ترکیه با شورشیان کرد

با اعلام جنگ دولت ترکیه علیه حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) یک‌بار دیگر نام این حزب بر سر زبان‌ها افتاده‌است.

دولت آنكارا روز گذشته اعلام كرد كه مناطق مظنون به مخفي شدن اعضای حزب كارگران كردستان (پ.ک.ک) كه خواهان نوعي خودمختاري در جنوب شرقي اين كشور هستند را گلوله‌باران كرده‌است.

هم‌چنین گفته می‌شود دولت تركيه عمليات‌هايي فرامرزي را براي تعقيب و نابودي شورشيان كرد دركوهستان‌هاي عراق آغاز كرده‌است.

پ.ک.ک از دیروز تا امروز
نخستین بار در اواخر پاییز سال ۱۹۷۸، عبدالله اوجالان، هم‌رزمانش را در روستای "فیس" شهرستان لیجه در استان "دیاربکر" گرد هم آورد و سنگ بنای حزب کارگران کردستان (پارتیا کارکه رین کوردستان، پ.ک.ک) را گذاشت.

از همان روز هم نام این دهکده کوچک در گوشه‌ای از تاریخ جای گرفت و سبب شد تا سایه سنگین تولد گروهی پیکارجو همواره بر سر آن گسترده بماند.

همه‌چیز از جایی آغاز شد که اوجالان و دوستانش بر سنگی سرخ‌رنگ دست گذاشتند و پیمان بستند تا با تشکیل حزب کارگران کردستان به‌عنوان يک سازمان مارکسيستی – لنينيستی، يک کشور مستقل کرد در منطقه خاورميانه تاسيس کنند.

در پرونده‌های سازمان اطلاعات ترکیه (میت) که در سال‌های دهه هفتاد میلادی درباره اوجالان تهیه شده، از وی به عنوان جوان کرد چپ‌گرایی یاد شده که در دیدگاه‌های کمونیستی‌اش ثابت‌قدم است.

عبدالله اوجالان که در میان پیروانش به نام "سَروک آپو" (Serok Apo) مشهور است در ۱۹۴۸ در عُمَرلی، یکی از روستاهای ناحیه هالفَتی در استان اورفه ترکیه به دنیا آمد.

اوجالان پس از اتمام دبیرستان و ترک روستا به تحصیل در رشته علوم سیاسی در دانشگاه آنکارا پرداخت. و پس از پایان دانشگاه به عنوان کارمند در دیاربکر واقع در جنوب شرقی ترکیه مشغول به کار شد.

تفکرات کمونیستی اوجالان همراه با رؤیای کردستان مستقل سبب شد تا از دوران تحصیل به دنبال تاسیس حزبی پیکارجو با دولت ترکیه باشد. چیزی که در بدو امر چندان با واقعیت‌های حاکم همخوانی نداشت. از این رو، سازمان اطلاعات ترکیه (میت)، پ.ک.ک را در ابتدا جدی نگرفت و آن را در زمره یکی از گروه‌های کوچک چپ‌گرا شمرد.

اما اوایل سال ۱۹۸۱ که نخستین کنفرانس رسمی این حزب در اردوگاهی نزدیکی مرز سوریه و اردن برگزار شد، ماهیت پ.ک.ک و رهبرش نیز نمایان گشت.

به دنبال این کنگره بود که پ.ک.ک برای نخستین بار در شهر شمدینلی آتش به روی سربازان ترک گشود و آغازگر جنگی شد که دامن کل منطقه را گرفت.

این گروه به طور رسمی از سال 1984 دست به اقدامات مسلحانه علیه دولت ترکیه زد.

از همان هنگام نیز ترس از پ.ک.ک در دل مردم ترکیه و نواحی مختلف آن رخنه کرد، ترسی که همچنان پا برجا مانده است.

در اواخر دهه‌ ۸۰ و دهه‌ ۹۰ بخش اعظم جنوب شرقی ترکیه صحنه درگیری نظامی میان این گروه جدایی طلب و ارتش ترکیه بود.

دولت ترکيه که همواره پ.ک.ک را یک گروه تروریستی می داند، اين حزب را مسئول کشته شدن سی هزار نفر در جريان نبردهای نيروهای دولتی و کردهای شورشی دانسته است.

فعالیت پ.ک.ک در کشورهای ترکيه، آلمان، فرانسه و بريتانيا، غيرقانونی است و این گروه از سوی دولت های ترکيه و آمريکا به عنوان يک گروه تروريستی شناخته شده است.

طی این سال‌ها همواره آتش‌بس‌های نافرجامی میان پ.ک.ک و دولت ترکیه برقرار شده‌است. طولانی‌ترین آتش‌بس این گروه نیز پس از دستگیری عبدالله اوجالان رهبر این گروه در سال 1999 رخ داد که مدت پنج سال طول کشيد.

عبدالله اوجالان، رهبر حزب کارگران کرد در سال 1999 توسط ماموران امنيتی ترکيه در کنيا دستگير شد و به ترکيه انتقال يافت و پس از محاکمه به اتهام جنگ مسلحانه عليه دولت و دست داشتن در قتل هزاران نفر در جريان شورش مسلحانه کردهای ترکيه، به اعدام محکوم شد.

وکلای مدافع اوجالان دادخواستی را تسليم دادگاه اروپايی حقوق بشر کرده و گفتند که محاکمه وی منصفانه نبوده‌است.

استدلال وکلای مدافع اين بود که محاکمه عبدالله اوجالان تحت يک نظام دادرسی صورت گرفت که بعدا و در جريان اصلاحات قضايی در ترکيه، تغيير يافته است.

جلسه دادگاه حقوق بشر اروپا، وابسته به اتحاديه اروپا، روز چهارشنبه، 9 ژوئن 2004 در استراسبورگ تشکيل شد و نحوه محاکمه اوجالان، را مورد رسيدگی قرار گرفت.

دادگاه اروپايی حقوق بشر نظر داد که نحوه محاکمه عبدالله اوجالان، رهبرحزب کارگری کردستان پ.ک.ک، منصفانه نبوده است.

رای دادگاه اروپايی حقوق بشر برای تجديد محاکمه عبدالله اوجالان با وجود آنکه برای دولت ترکيه ضمانت اجرايی نداشت ابلاغ شد.

دولت ترکیه که با هدف پیوستن به اتحادیه اروپا با اصلاح قانون اساسی خود و حذف مجازات اعدام می کوشد با مراعات معيارهای اروپايی حقوق بشر زمينه مساعدتری را برای بررسی درخواست عضويت در اتحاديه اروپا فراهم آورد، حکم اعدام در باره وی به اجرا در نياورد و اوجالان را به حبس ابد محکوم کرد و از آن زمان تاکنون اوجالان در زندانی در جزیره ایمرالی در دریای مرمره به سر می برد.

حبس اوجالان تاکنون سبب نشده است که پ.ک.ک از مبارزات خود برای رسیدن به هدفش یعنی تشکیل کردستان مستقل دست بردارد.

از این روی پ.ک.ک حملات نظامی خود را از سال 2004 به این سو افزايش داده است، در مقابل نیز حملات دولت ترکیه علیه این گروه ستیزه جو نیز افزایش یافته است.

پیش از این رهبران پ.ک.ک شرایط گروه خود را برای برقرای صلحی پایدار را پاسخ دولت ترکیه به خواست های جامعه کرد این کشورو همچنين آزادی همه زندانیان سیاسی از جمله عبدالله اوجالان کرده بودند.

با این حال دولت ترکیه به دلیل تروریستی دانستن پ.ک.ک هرگونه مذاکره ای را با این گروه جایز نمی داند.

در سال ۲۰۰۳ دولت ترکیه اعلام کرد که اعضای پ.ک.ک در صورت تسلیم داوطلبانه از بازجوییهای سخت در امان خواهند ماند و تنها به دو تا پنج سال زندان محکوم خواهند شد ولی تاکنون تعداد کمی حاضر به تسلیم شده اند.

استقرار نیروهای پ.ک.ک در کوههای قندیل در شمال عراق از طرفی و اختلاف میان آنها و عبدالله اوجالان از طرف دیگر در کمرنگ شدن رابطه مردم جنوب شرقی ترکیه و این حزب تأثیرگذار بوده است.

اما باز هم طرفداران پ.ک.ک به نوعی گروهی از مردم، بویژه طبقه پایین دست را تحت سیطره خود دارند.

تلاش برای تغییر چهره
پس از آن آن‌که پ.ک.ک با فشارهای روزافزون، از سوی دولت ترکیه و همچنین کشورهای که این گروه را تروریستی می‌دانند روبه‌رو شد، برای تغییر چهره خود رسما اعلام کرد که با اتخاذ يک نام جديد، قصد دارد برای دستيابی به حقوق گسترده‌تر مردمان کرد، راهبردی آشتی‌جويانه در پيش بگيرد.

يک سخنگوی ارشد پ.ک.ک در بروکسل گفت که اين حزب از اين پس "کنگره آزادی و دمکراسی کردستان" (کادک) خوانده می‌شود.

وی گفت که حزب او از اين پس از يک کشور مستقل کردستان حمايت نخواهد کرد.

با اين حال مقامات دولت ترکيه اصرار می‌ورزند که اين گروه هنوز يک دسته تروريستی است.

برخی تحلیل‌گران بر این عقیده‌اند که اين تغيير نام، عمدتا با هدف اصلاح وجهه صورت می‌گيرد، چرا که اين جنبش سعی دارد با فاصله گرفتن از گذشته خشن خود، ضمن در پيش گرفتن راهبردهای دمکراتيک، از ممنوعيت خود در اروپا به عنوان يک گروه تروريستی پرهيز کند.

با تصمیم اخیر دولت ترکیه بر درگیری با نیروهای پ.ک.ک در شمال عراق، فصل جدیدی از حیات سیاسی این گروه گشوده خواهد شد.