فرارو- در کنار تمام نگرانیهایی که این شبکه ایجاد کرده است، یکی از مدیران ارشد آن میگوید: «ما حاضریم سریالهایی كه باعث نگرانی مقامات ایران است را حذف كنیم اما زمانی این كار را میكنیم كه یك تفاهم و توافقی صورت بگیرد. حداقل باید جایگزینی برای پخش به جای این سریالها انتخاب شود. اگر اینطور نشود، ما چیزی برای پخش نداریم. چه چیزی را پخش كنیم؟»
به گزارش فرارو؛ نزدیک به یک سال از تاسیس فارسی1 یا فارسیوان یا هر چیز دیگری که مایلید آن را صدا کنید، میگذرد. بر خلاف حضور بیسر و صدای این شبکه ماهوارهای اینک محل بسیاری از منازعات شده است، داستان فارسیوان را از هر طرف که بخوانی یک سر در ایران دارد و یک سر در خارج از ایران.
از همان ابتدای فعالیت شبکه فارسی وان بسیاری آن را رسانهای غیرمستقل میدانستند، برخی مدعی بودند این رسانه از سوی جمهوری اسلامی راهاندازی شده است و برخی دیگر مدعی بودند وابسته به مرداک، امپراتور رسانهای یهودی است. فارسیوان مستقل یا وابسته به هر حال در میان ایرانیان توفیق مناسبی یافت و آنگونه که یکی از مدیران ارشد این شبکه مدعی شده بود، نزدیک به 30 تا 35 میلیون مخاطب دارد.
فارسیوان، چه کسی؟
از ابتدای تاسیس شبکه فارسیوان بسیاری سعی در یافتن حامیان آن داشتند. از آنجا که تاسیس این شبکه مقارن با اوج حوادث پس از انتخابات بود، برخی معتقد بودند این شبکه حامیانی در داخل مرزهای ایران دارد و به منظور انحراف افکار عمومی از سیاست تاسیس شده است. مدت زیادی نیاز نبود تا این فرضیه باطل شود.
پس از آن بود که عدهای وابستگی این شبکه را به یک فعال رسانهای یهودی، یعنی رابرت مرداک نسبت دادند. نسبتی که همچنان از سوی محافل داخلی بر آن تاکید میشود. با این حال یکی از مدیران ارشد این شبکه به نام حاجی کمیل به ماهنامه مدیریت ارتباطات گفت: «من مورداك را زمانی شناختم كه نامش را از طریق رسانههای ایران شنیدم. قبل از آن من شناخت خوبی از مورداك نداشتم». وی افزود: «اتهام بستن ما به مورداك مثل این میماند كه فلان بقالی كوچك سر كوچه مال فلان رئیسجمهور است؛ یعنی ما در این حد كوچك هستیم».
پیش از این گزارشنویس هفتهنامه پنجره ارتباط پیچیدهتری بین مرداک و فارسیوان یافته بود. وی با اشاره به توضیح سایت رسمی فارسیوان که نوشته است: «شبكه فارسیوان، توسط كمپانی پخش خاورمیانه (Broadcast Middle East) اداره میشود. این كمپانی نتیجه همكاری شركتهای نیوز كورپوریشن و گروه موبی است»، نوشت: «شركت نیوزكورپریشن یكی از صدها شركت و شبكه یك سرمایهدار یهودی به نام «روبرت مرداك» است».
با این حال، حاجی کمیل که این ارتباطات را رد میکند در توضیح ارتباط مجموعه خود با مرداک میگوید: «50 درصد سهم شبكه فارسیوان متعلق به گروه رسانهای موبی و 50 درصد آن متعلق به شركت استار است. ما با شاخه هند شبكه استار مشاركت داریم. شاخه هند استار با شاخه هنگكنگ مشاركت دارد و در حقیقت یكی از بخشهای شریك شریك شریك ما با فاكسنیوز (شبكه تلویزیونی آمریكایی متعلق به مرداك) شراكت دارد كه ربطی به ما ندارد. ما هرگونه رابطه مستقیم و غرضآلود را با مجموعه مورد اشاره شما تكذیب میكنیم».
با این حال پس از این اظهار نظر، سایت الف بخشی از گزارش نیویورکر راجع به فارسیوان را منتشر کرده بود که بر اساس آن سعد محسنی، مدیر این شبکه ارتباطات نزدیکی با رابرات مرداک دارد. به نوشته الف، اولین دیدار مرداک و محسنی در سال 2006 بود که دو طرف با اشتیاق باهم گفتگو کردند. مرداک و محسنی توافق کردند که با همکاری یکدیگر شبکه فارسی وان را راه اندازی کنند. این شبکه اکنون سریال های سرگرمی و اکشن پخش می کند و 120 میلیون فارسی زبان در ایران، آسیای میانه و خاورمیانه این سریال ها را تماشا میکنند.
نیوزکرپریشن یا استار، یا همان گروه موبی، تنها مشکل فارسیوان مالک آن نیست.
فارسیوان، چگونه؟
حاجی کمیل به خبرنگار ماهنامه مدیریت ارتباطات میگوید ما برای اعتقادات مذهبی مردم احترام ویژهای قائلیم. وی میافزاید: «ما مسلمان هستیم و معتقد به ارزشهای اسلامی. آنچه كه ما مسلمانان در ایران و افغانستان و بهطور كلی در جهان اسلام را به هم متصل میكند، دغدغهها و اهداف مشترك هست و باید باشد. دغدغه ما به هرحال وجود و حضور صهیونیسم است و ما نگران وضعیت فلسطین هستیم».
وی همچنین میگوید: «متأسفانه به فارسیوان همیشه با دید منفی نگاه شده است كه ناشی از همان اطلاعات غلط است. ما تمام مناسبتهای مذهبی را رعایت كردیم، از روزی كه تلویزیون را تأسیس كردیم، احترام به مناسبتهای مذهبی به عنوان یك اصل در كار ما وجود داشته است. چون ما مسلمان هستیم. ما برای اولین بار به عنوان یك شبكهای كه از خارج ایران پخش میشود، در اذان «علیاً ولیالله» را گذاشتیم؛ آن هم از كجا، از قلب یك كشور عربی كه مجموعهای از وهابیت هم در این كشورهای عربی فعال هستند».
با این حال نویسنده هفته نامه پنجره اعتقاد دارد: «فارسیوان كارش را با پخش سریال های نه چندان بهروز شروع كرد و برای این كه حداكثر مخاطب را جلب كند، اعلام كرد این مجموعه ها را سانسور میكند. این در واقع بیشتر یك پز بود تا فارسیوان، افراد خانواده را مجاب كند كه دور هم بنشینند و برنامههایش را نگاه كنند. اما حذف صحنه حضور یك زن و مرد در رختخواب چه مشكلی را حل میكرد وقتی در همه برنامه ها پوشش بازیگران، دیالوگ ها و روح حاكم بر داستان بهمراتب زهرآلودهتر از همان صحنه كذایی بود؟»
همچنین علی مطهری، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس در این خصوص به تهران امروز گفت: «مسلم است که ميخواهند هویت فرهنگی کشور را تغییر دهند چراکه اگر یک جامعه به لحاظ فکری واعتقادی متلاشی شود آنها ميتوانند خواسته های خود را بهراحتی تحميل کنند. به تعبیر شهید مطهری استعمار اقتصادی وسیاسی آنگاه توفیق به دست مي آورد که در استعمار فرهنگی توفیق به دست آورده باشد اما فارسی وان کاملا پیچیده عمل مي کند. یعنی در ظاهر خبری از مواضع فکری و سیاسی نیست اما در عمل سست شدن بنیان های فکری و اجتماعی جامعه را به دنبال دارد».
فارسیوان، چه باید کرد؟
علی دورانی از اصولگرایان مستقل معتقد است که کامیابی شبکههای ماهوارهای به خاطر مدیریت ضعیف ضرغامی است: «صداوسیما را آقای ضرغامی به تنهایی اداره نمیکند. از آنجاییکه صداوسیما در اختیار طیف جمعیت ایثارگران است و آقای ضرغامی هم میخواهد نظر آنها را جلب کند ما شاهد این وضعیت در رسانه ملی هستیم. بنابراین ضعف صداوسیما معلول روشهای سیاسی جمعیت ایثارگران و همفکران آقای ضرغامی است».
وی صدا و سیمای دوران ضرغامی را بسیار ناکام میداند و در عین حال تاکید میکند حتی اگر عملکرد این مجموعه موفق میبود، میبایست در برابر تهاجم فرهنگی این شبکه راهبرد مشخصی اتخاذ میشد.
در عین حال صادق زیباکلام، اعتقاد دارد که فارسیوان نان بیکفایتی صدا و سیما را میخورد. وی به فرارو گفت: «بعضا سطح برنامههای صداوسیما آن قدر نازل میشود که آدم خیال میکند صدا وسیما شعور بینندگان را دست کم گرفته است. برای مثال با دیدن برنامهای که برای شهرام امیری تهیه شده بود، یک لحظه احساس کردم آقای ضرغامی فکر میکند که ایرانیها عقب افتاده بوده و فکر و اندیشهای ندارند و یا کسانی که برنامهها را نگاه میکنند بچههای کلاس اول و مهد کودک هستند. واقعا مسئولان صداوسیما چه فکر میکنند؟»
البته زیباکلام چاره کار را در نه در مدیریت ضرغامی، که در نبود رسانههای خصوصی میداند. او با تاکید بر این که هر کس دیگری هم بیاید آش همین آش و کاسه همین کاسه است، میگوید اگر رسانههای خصوصی اجازه فعالیت در ایران را داشته باشند، هم فضا رقابتی میشود و هم ناگزیر از رعایت ضوابط و مقررات ایران هستند.
علی مطهری در این خصوص میگوید: «برخی مسئولان فرهنگی کشور اعتقاد دارند که نباید اين شبکههای مثل فارسی وان را جدی گرفت. این که بگوییم شبکه فارسی وان یک خطر جدی نیست یک خوش خیالی و توهم است. فارسی وان یک خطر جدی بسیار بزرگ است که بنیان های خانواده را تهدید مي کند و مردم باید براساس وجدان وایمان مذهبی خود با آن مقابله کنند.»
با این حال حاجی کمیل میگوید ما حاضر به همکاری با جمهوری اسلامی هستیم و میتوانیم فارسیوان را به رسانه مشترک ایران و افغانستان تبدیل کنیم، با این حال وی تاکید میکند: «ما این آمادگی را داریم كه مثلاً به جای «ویكتوریا» بیایم سریال مولانا را بسازیم، به جای سریال «همسایهها» بیاییم از زندگی رودكی، سنایی و سایر مشاهیر بزرگ ایران مستندسازی و سریالسازی كنیم.»
اما او یک شرط هم دارد: «ما حاضریم سریالهایی كه باعث نگرانی مقامات ایران است را حذف كنیم اما زمانی این كار را میكنیم كه یك تفاهم وتوافقی صورت بگیرد. حداقل باید جایگزینی برای پخش به جای این سریالها انتخاب شود. اگر اینطور نشود، ما چیزی برای پخش نداریم. چه چیزی را پخش كنیم؟»
)
