گزارشی از آخرین تحولات پرونده هستهای
روسیه دورتر؛ ترکیه مهجورتر
22 تير 1389 ساعت 14:45
فرارو- در پی قطعنامه شورای امنیت و تغییر و تحولات صورت گرفته اخیر؛ هنوز نمیتوان تصویری دقیق از آرایش آینده پرونده هستهای به دست داد. احتمال این که ترکیه از این روند کنار گذاشته شود، افزایش یافته است و روسیه نیز روز به روز مواضعی متفاوتتر از قبل در برابر ایران اتخاذ میکند.
به گزارش فرارو؛ بهار 89 یکی از پرتکاپوترین و داغترین فصلهای پرونده هستهای ایران در هفت سال اخیر رقم خورد. تلاشهای دیپلماتیک ایران که به صدور بیانیه تهران انجامید، نقطه اوج این فعل و انفعالات بود و قطعنامه شورای امنیت در بیستم خرداد؛ آب سردی بود که همزمان با آغاز فصل گرما بر این روند ریخته شد.
اگرچه ایران معتقد بود در بیانیه تهران به یک پیروزی بزرگ رسیده است؛ اما بسیاری از منتقدان داخلی میپرسیدند چرا ایران همین توافق را در اروپا انجام نداد و صرفاً برای چند ماه آن را به تعویق انداخت؟ بسیاری از تحلیلگران داخلی بیانیه تهران را به تغییر مشی ایران نسبت میدادند، با این حال ایران از همه بیشتر خرسند از این بود که بازیگران جدیدی را به پرونده هستهای وارد نموده است.
توافق تهران اما با سکوت اعضای شورای امنیت و حتی زمزمههای ناکافی بودن توافقات صورت گرفته روبرو شد، چند روز بعد در نیویورک قطعنامه جدیدی با دو رای مخالف ترکیه و برزیل و رای ممتنع لبنان به تصویب رسید که حاکی از تحریمهای جدیدی علیه ایران بود. روسیه هم که میخواست تنها بلندگوی ایران در پرونده هستهای باشد، با کشورهای غربی همراهی کرد.
اعضای پنج به علاوه یک برای اقدامات خود دلایلی حقوقی نیز داشتند؛ آنها بر این اصرار میورزیدند که بیانیه تهران نه به اصل پرونده هستهای که به سوخت راکتور تهران مربوط میشود. با این حال ایران صدور این قطعنامه را اقدامی خصمانه دانست و همین سبب شد تا پرونده هستهای به ناگاه در کما برود.
این کما تا اعلام سیاستهای جدید هستهای از سوی رئیس دولت ادامه یافت. محمود احمدینژاد اعلام کرد که برای تنبیه کشورهای غربی مذاکرات به مدت دو ماه به تعویق میافتند. علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز با حمایت از مواضع مسئول دستگاه اجرایی، خواهان باز شکلگیری شیوه مذاکرات شد.
ترکیه، بودن یا نبودن؛ مسئله این است
آمریکا البته همان قدر که بر تحریمهای جدید پافشاری میکرد، نمیخواست تا باب مذاکره بسته شود. آمریکا حتی پس از تحریمها نیز سخن از ادامه گفتگوها به میان میآورد.
دیویس، سفیر آمریکا در آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره این که آیا آمریکا برای مذاکرات آینده هسته ای با ایران، شرط هایی دارد یا خیر گفت: «کلمه شرط بیش از اندازه، جدی است. اما باید گفت ما در مقابل ایران دو رویکرد داریم. اول تعامل دیپلماتیک با ایران برای دست یابی به راه حل برای نگرانی بین المللی از برنامه هسته ای ایران و دوم رویکرد بازخواست ایران برای اقداماتش در زمینه اجرای تعهدات بین المللی است. این دو رویکرد را داریم .مشوق ها و اعمال فشارها.»
علاءالدین بروجردی درباره ادامه مذاکرات به مهر گفت: «با شرایط کنونی که طرف مذاکره کننده اعم از گروه وین یا 1+5 به شدت تحت فشار و تاثیر آمریکا هستند و در حالی که سخن از مذاکره به میان می آورند ، قطعنامه تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران را تصویب می کنند، نه تنها گفتگو نباید ادامه یابد بلکه اساسا چنین گفتگویی نتیجه بخش نیست.»
حرفهای بروجردی در پرده، نشانهای از میل ایران برای اضافه شدن کشورهای دیگری به جمع مذاکرهکننده داشت، با این حال گلن دیویس از ایران خواست تا در مذاکرات با 1+5 بر مسائل اساسی متمرکز شود نه این که بر شکل گفت وگو ها و این که چه کسی در آن شرکت میکند، تکیه کند.
حرفهای دیویس از یک سو، با این خبر توام شد که ترکیه پذیرفته است تا از ایفای نقش در پرونده هستهای کنار برود. این شایعات پس از آن محقق میشود که «بوراک اوزوگرگین» سخنگوی وزارت امور خارجه ترکیه در واکنش به سخنان احمدینژاد گفت: «اگر آنها ( دولت ایران) به میز مذاکره برنگردند، ما این بار در سال آینده در بدترین موقعیت قرار خواهیم گرفت».
با این وجود، اخبار بعدی حکایت از تغییر نقش ترکیه در معادلات جدید داشت. خبری که مقصود دیویس در حرفهای دوپهلویش را روشنتر میکرد. یک دیپلمات آمریکایی که خواسته نامش فاش نشود، به یک نشریه کانادایی گفته است: «در پی مکالمه تلفنی 45 دقیقه ای بین هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه آمریکا با احمد داوود اوغلو همتای ترک خود، ترکیه رضایت داده است تا خود را از دخالت در پرونده هسته ای ایران کنار بکشد.» هنوز مشخص نیست که نقش ترکیه در آینده پرونده هستهای چه خواهد بود.
روسیه، روز به روز دورتر
از آغاز سال 2010 میلادی، مواضع روسیه روز به روز از ایران دورتر میشود. آخرین این مواضع، به موضعگیری رئیس جمهور روسیه در جمع سفرای خارجی این کشور باز میگردد. دیمیتری مدودف گفته است: «ایران دارد به سمتی حرکت میکند که به داشتن توانایی لازم برای ساختن سلاح هسته ای نزدیک می شود.»
در پی قطعنامه شورای امنیت و تغییر و تحولات صورت گرفته اخیر؛ هنوز نمیتوان تصویری دقیق از آرایش آینده پرونده هستهای به دست داد. احتمال این که ترکیه از این روند کنار گذاشته شود، افزایش یافته است و روسیه نیز روز به روز مواضعی متفاوتتر از قبل در برابر ایران اتخاذ میکند.
