ز سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام برگزار شد
کنفرانس بررسی علمی استراتژی های ملی و رقابت بین کشورها
9 تير 1387 ساعت 16:19
نشست تخصصی بررسی علمی " استراتژی های ملی و رقابت بین کشورها " روز پنجم تیر ماه سال جاری در "موسسه مطالعات و بهره وری وتوسعه منابع انسانی" سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران به اهتمام "دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام" با سخنرانی پروفسور "مایکل پورتر" استاد دانشگاه هاروارد و مبدع نظریه پنج عامل رقابت پذیری و پروفسور مجید جمالی و با حضور جمعی از صاحب نظران برگزار شد.
به گزارش معاونت اطلاع رسانی مجمع تشخیص مصلحت نظام، در ابتدای این نشست پروفسور مجید جمالی گفت " یک زلزله اقتصادی از آغاز دهه نود میلادی پنج عامل (فروپاشی کمونیسم ، دوره جدید صنعت و نقش تعیین کننده انسان ، جمعیت ، افزایش سرعت جهانی صنایع و جهان بدون قاعده و قانون ) را به عنوان بوجود آورنده وضعیت جدید در جهان ، پدید آورده است.
وی توسعه و ثروت را مقوله ای ذهنی دانست و علت رشد سریع اختراعات و توسعه را در شکل گیری بنگاههای اقتصادی، به عنوان موتور توسعه مورد توجه قرار داد.
پروفسور جمالی در تشریح دیدگاههای پروفسور پورتر نیز گفت: اساس یحث پورتر این است که این بنگاههای اقتصادی هستند که با هم رقابت می کنند ، نه کشورها و این بنگاه ها هستند که ساختار صنعت را شکل می دهند.
وی ساختار صنعت را در اثر برآیند پنج نیروی زیر ارزیابی کرد:
1- چقدر یک صنعت می تواند بوسیله رقبای تازه وارد ،تهدید پذیر باشد؟
2- وجود تمایز در صنعت ، تهدید را کم می کند. (مثلا" در سیمان تمایز کم تر و در خودرو بشتر است ) وچنانچه تمایز نباشد رقابت زیاد است
3- دسترسی به کانال های توزیع به چه صورت است؟
4- وجود منحنی های یادگیری موجب کاهش هزینه می شود.
5- شدت رقابت در صنعت ( هرچه رقابت بیشتر باشد سود صنعت به همان اندازه کاهش پیدا می کند. و هرچه تشابه زیادتر ، رقابت بیشتر و هرچه رقابت تشابه کمتر ، رقابت بیشتر است) .
وی به متنوع بودن رقبا و محصولات جایگزین در اقتصاد اشاره کرد و گفت : دو عامل نیاز به کالا در جهان و کم شدن محصول جایگزین بر میزان استراتژیک بودن محصول تاثیر گذار است.
جمالی در ادامه گفت : پورتر استراتژی ها را در سطح واحد اقتصادی در نظر گرفته که بنگاههای اقتصادی می توانند مزیت های خود را روی یک بعد انتخاب کنند و بر روی بازار خاصی متمرکز شوند.
وی محیط هایی که بنگاهها از آنجا برمی خیزند را دارای اهمیت دانست و گفت : نباید فراموش کنیم که شرکت ها و بنگاهها، توسعه بوجود نمی آورند بلکه چون سود ومنافع برای آنها مهم است ، به فعالیت های سوداگرانه می پردازند.
بر این اساس ، وی ، خصوصی سازی به شکل فروش کارخانه های دولتی به بنگاه های بزرگ را ضد توسعه دانست .
در ادامه پروفسور مایکل پورتر از دانشگاه هاروارد از طریق ویدئو کنفرانس به ایراد سخن پرداخت .
وی با تقسیم بحث خود به دو بخش رقابت پذیری و پیشنهادهایی برای اقتصاد ایران گفت : رقابت پذیری در اقتصاد بدون بهره وری امکان پذیر نیست .
وی مزایای بهره وری را دستمزد بالا، افزایش تولید و اشتغال زایی دانست و گفت اگر سه فاکتور در اقتصاد را در کنار هم داشته باشیم می توانیم رفاه را برای مردم یک کشور بوجود آوریم :
1- استفاده از منابع کار : معمولا" کشورها از شصت درصد جمعیت خود به صورت بهره ور در بازار کار شرکت می کنند .
2- بهره وری : بهره وری درصد بالایی از نیروی کار را درگیر می کند و موجب بالا رفتن در آمد ها می شود.
3- قدرت خرید: در صنایع محلی اگر درآمد بالا باشد ، و همزمان هزینه ها هم بالا باشد نمی توانید حجم زیادی از کالا ها را داشته باشید.
پروفسور پورتر چالش اصلی ایران را در چگونگی ارتقاء بهره وری دانست و گفت : اقتصاد ایران نه مبتنی بر بهره وری که بر اساس استفاده از منابع طبیعی است.
ایران برای دست یابی به بهره وری بالا می تواند نکات زیر را مورد توجه قرار دهد :
1- محیط اقتصادی با ثبات داشته باشد: ثبات به بنگاههای اقتصادی اجازه می دهد که سرمایه گذار تولید و اشتغال ایجاد کند . ثبات در سیاست ها نیز مهم است . چیزی که خیلی از کشورها متوجه آن شدند داشتن ثبات کافی نیست بلکه با ثبات کردن محیط اقتصادی خرد نیز مهم است. محیط کسب و کار باید کار آمد و بهره وری بالا باشد. با بهره وری می توان محیط کسب و کار و استانداردهای زندگی را ارتقاء داد.
2- کیفیت و کارآمدی ورودی ها : دسترسی بنگاهها به نیروی کار با تحصیلات بالا ، زیر ساخت کارآمد برای حمل و نقل کالا و سیستم های اطلاعاتی و دسترسی علمی و فنی در کارآمدی ورودی ها مهم است .
3- افزایش رقابت : نمی توان یک محیط بهره ور داشته باشید مگر با رقابت . ایجاد یک محیط رقابتی مهم است . کشورهای موفقی مثل ویتنام ، کره و شیلی محیط رقابتی را ایجاد کرده اند.
4- مفهوم خوشه های صنعتی : خوشه صنعتی جایی است که بنگاههای زیادی با هم رقابت می کنند. در اقتصاد مدرن بنگاه قائم به ذات نیست . در اقتصاد مدرن بنگاهها وابسته به شرکت های دیگر هستند برای خدمات و قطعات . باید خوشه هایی را ایجاد کنید که شرکت های مختلف در یک حوزه یکدیگر را حمایت کنند. کشورهایی که بتوانند خوشه های قوی را تولید کنند بالاترین سطح توسعه صنعتی را بدست آورند .
در اقتصاد سنتی سیاست ها از بالا به پایین است ولی در اقتصاد مدرن که موتور آن بهره وری است شرکت ها و دولت ها برای فراهم شدن محیط بهره وری ،همکاری می کنند.
توجه به زیر ساخت ها و قوانین مناسب و همکاری بخش خصوصی درتحقق این اهداف مهم است.
5- رقابت پذیری : امروزه هیچ کشوری نمی تواند قائم به ذات باشد و در اقتصاد مدرن هر کشور ی نمی تواند در همه چیز پیشرو باشد . حتی بزرگترین کشورها مثل آمریکا و چین خیلی از محصولات و خدمات خود را وارد می کنند و صادرات آنها در حوزه خاصی است. بازار در اقتصاد جهان ، بازار محلی شما نیست . می توانید به دنیا خدمات رسانی کنید . شما باید نقاط قدرتی را مشخص ودر آن زمینه ها تولید کنید.
پروفسور پورتر ، در ادامه فرصت های فراروی ایران را به شکل زیر برشمرد:
1) نقش استراتژیک ایران در منطقه : ایران از موقعیت های استراتژیک اقتصادی خود استفاده نمی کند . سیاست هایی در داخل ایران وجود دارد که علیه خود ایران کار می کند.
شما باید بین رقابتی بودن و دیگر راهها، انتخاب کنید . چیزی که ما به آن رسیده ایم یک راه است و آن اقتصاد رقابت پذیر با بهره وری بالا و ارتقاء استاندارد زندگی است . اگر وابسته به منابع طبیعی تان باشید ، نمی توانید پایدار باشید.
2) ایران باید سیاست های کلان با ثباتی را ایجاد کند. تورم و سرمایه گذاری دولت مولد نیست و کاری که دولت انجام می دهد موجب افزایش تورم می شود.
3) عدم شفافیت موجب بهره وری نمی شود. علی رغم یک سیستم قانونی ، فساد بالاست و شفافیت پایین است و این مانع فعالیت های با بهره وری بالاست. شما باید شفافیت را ایجاد کنید . هیچ کس نمی تواند به شما بگوید چکار کنید ؟ خود شما تصمیم بگیرید.
4) توسعه بخش خصوصی : خیلی از شغل ها را شرکت های متوسط و کوچک تولید می کنند . اگر ایران می خواهد اقتصاد پویا داشته باشد باید به جای شرکت های دولتی به بخش خصوصی توجه کند.
5) درک صحیح از طبیعت اقتصاد مدرن : شما باید مناطق خود را مطالعه کنید و خوشه های صنعتی را در مناطق کمتر توسعه یافته شروع کنید و در زمینه هایی چون کشاورزی و گردشگری بهره وری بالایی داشته باشید و این مستلزم آن است که از اقتصاد مدرن درک درستی داشته باشید و در زمینه سیاست و تصمیمات توازن ایجاد کنید.
