فرارو- مرتضی اصلاحچی: آیت الله هاشمی رفسنجانی در حالی برای مذاکره با علما درباره مسائل جاری کشور به مشهد سفر کرده است که خطبه های او در نماز جمعه تهران و طرح راهکارهایی از سوی وی برای عبور از بحران سبب شد تا برخی از اصولگرایان همچون محمد یزدی به شدت به از او انتقاد کنند و حامیان دولت نیز دست آویز تازه ای برای حمله به وی بیابند.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در خطبه های نماز جمعه گذشته تهران پیشنهادهایی همچون آزادی زندانیان سیاسی، دلجویی از حادثه دیدگان حوادث اخیر، ایجاد فضای آزاد برای فعالیت رسانه ها و امکان حضور معترضین در صداوسیما را مطرح کرد تا کشور بتواند از آنچه که او بحران می خواند عبور کند.

اگرچه برخی از تحلیل گران پیشنهادهای هاشمی را خواست هایی حداقلی در راستای رسیدن به توافق میان دولت و معترضین قلمداد کردند اما تعدادی از حامیان دولت پس از نماز جمعه با واکنش های تند خود نشان دادند که تمایلی برای گفتگو و توافق پیرامون مسئله انتخابات ندارند و اساسا همچون هاشمی معتقد نیستند که کشور در وضعیتی بحرانی قرار دارد.

در این راستا آیت الله محمد یزدی روز گذشته طی یک کنفرانس مطبوعاتی اظهار داشت: « سكوت طولانی‌ مدت هاشمی رفسنجانی در مورد انتخابات، نوعی حمایت و پشتیبانی از اغتشاشگران بود. »

رییس شورای عالی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم همچنین با اشاره نامه پیش از انتخابات هاشمی به مقام رهبری عنوان کرد که این نامه برای اولین بار بذر تردید را کشت.

این اما قسمتی از انتقادات تند یردی به هاشمی بود. هاشمی رفسنجانی در خطبه های نماز جمعه خود تاکید فراوانی بر نقش مردم داشت و با بیان روایتی از پیامبر اسلام و نیز خاطراتی از امام راحل تلاش داشت تا این مهم را اثبات کند اما محمد یزدی با رد منطق سخنان هاشمی اعلام کرد که "حق حاكمیت در نظام جمهوری اسلامی ایران ناشی از مبدأ اعلی و خداوند است و نقش مردم و خداوند نقش امكان عمل و امكان استیفا را دارد و مشروعیت و مقبولیت با هم تفاوت دارد."

این عضو مجلس خبرگان رهبری در ادامه با صراحت بیشتری اظهار داشت:«مشروعیت حاكمیت در اسلام از طرف خدا و مقبولیت از سوی مردم است و صرف همراهی مردم مشروعیت نظام را ایجاد نمی‌كند.» و این در حالی است که هاشمی در خطبه های نماز جمعه اعلام کرد که جمهوری اسلامی لفظی تشریفاتی نیست و نمی توان جمهوریت و یا اسلامیت را از آن حذف کرد.

یزدی همچنین با بیان اینکه هاشمی نباید در حیطه ای که به او مربوط نیست دخالت کند از درخواست هاشمی برای آزادی زندانیان سیاسی انتقاد کرد و نظر خود را اینگونه بیان کرد: « اگر از من بپرسند كه دستگیرشدگان را چه كار كنند، من می‌گویم كه باید آنها را مجازات كنند، برای اینكه مملكت قانون دارد. »

اگرچه اظهارات یزدی مهم ترین واکنش به سخنان هاشمی بود که تاکنون انجام پذیرفته است اما تنها موضع گیری نبوده است. سردبیر روزنامه رسالت نیز طی گفتگویی با فارس در پی سخنان هاشمی اظهار داشت:« درك برخی از مفهوم جمهوریت همان سلطنت است.»

انبارلویی گفت:« متاسفانه هاشمی میعادگاه نماز جمعه تهران را كه نماد وحدت و همدلی بود، مخدوش كرد و در مقام سخنگوی یك جریان ناكام در انتخابات ظاهر شد.»

دبیر سیاسی حزب موتلفه تاكید كرد: «آقای هاشمی همانطور كه آقای احمدی‌نژاد در مناظره یا موسوی گفتند به صورت محور اصلی و رقیب حقیقی انتخابات دور دهم در این خطبه‌ها ظاهر شد. در حالی كه كسی كه در راس مجمع تشخیص مصلحت و مجلس خبرگا وارد نیاید مواضع خود را در حد رهبر یك گروه سیاسی پایین آورد و باید مواضع فراجناحی و فراگروهی و حزبی بگیرد.»

مهدی اسماعیلی، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی نیز در گفتگو با فارس، بیان کرد: « چهل روز پس از آنكه احمدی‌نژاد در مناظره با موسوی، آقای رفسنجانی را به عنوان بازیگردان اصلی انتخابات معرفی كرد، سخنان ایشان در خطبه‌های نماز جمعه، صدق و درستی دیدگاه رئیس‌جمهور منتخب را اثبات كرد.»

روزنامه کیهان نیز در شماره امروز خود عنوان کرد که سخنان هاشمی مورد استقبال رسانه های بیگانه قرار گرفته است و نیز در ستون خبر ویژه خود اینگونه نوشت که:« این خطبه به دل آمریكایی ها نشست.»

به هر تقدیر هاشمی رفسنجانی اکنون و پس از انجام خطبه های نماز جمعه که خود هدف از آنرا گامی در راستای ایجاد وحدت و عبور از بحران دانست، برای مذاکره با مراجع و علما درباره مسائل جاری کشور راهی مشهد شده است.

به نظر می رسد که رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام که پس از انتخابات سکوت معنا داری کرده بود تداوم این سکوت را بیش از این صلاح ندانسته و برای رفع خطر از کشور و نظان وارد گود شده است.
 
رایزنی ها و فعالیت های هاشمی اما در شرایطی انجام می شود که خطبه های نماز جمعه او بار دیگر حمله های شدید حامیان دولت را متوجه وی ساخته است.