داخلی  »  يادداشت  »  فرهنگی هنری

نامه ی بیست و چهارم مرحوم علامه کرباسچیان به یکی از فارغ التحصیلان دبیرستان علوی که برای اخذ مدرک دکترا در اروپا به سر می برد:

بسم الله الرحمن الرحیم

فرزندعزیزم،

از درگاه ایزد متعال سلامت وتوفیق تو را خواستارم.

درباره ی امر به معروف ونهی از منکر مطالبی راعرض کردم. اقدام در این کار به دو نحو امکان پذیر است: مستقیم وغیر مستقیم.
 
قسم اول خیلی کم نتیجه و گاهی هم بی نتیجه است و زمانی هم نتیجه ی عکس می دهد، ولی قسم دوم عموما به نتیجه می رسد.

حتما شنیده ای که امام حسن و امام حسین(ع) چگونه به طور غیر مستقیم وضو را به آن پیر مرد یاد دادند و چقدر عالی نتیجه گرفتند.اگر می فرمودند: ای پیرمرد ، وضوی تو باطل است و باید این طور وضو بگیری، آیا به مقصد می رسیدند؟ پس به مقتضای "واتو االبیوت من ابوابها" (هر کاری را باید از راهش وارد شد) اگر می خواهیم کار معروف و شایسته ای را به مردم بیاموزیم، باید مقدمات آن را طی کنیم و ابتدا خود زنده باشیم تا بتوانیم کسی را زنده کنیم.
توجه داری که مراد از زنده بودن، حیات تن نیست. این حیات و زندگی را حیوانات هم دارند، بلکه مقصود حیات دل است، یعنی دل و جان وروح باید زنده باشد تا بتواند زنده ای را بسازد.
 
پس به دست آوردن حیات روح ، اقدام غیر مستقیم برای زنده ساختن روح دیگران است. آیا کسی که خودش افسرده و ملول و خسته خاطر است، می تواند فردی را با نشاط روح بسازد و آیا فردی که در دریای هم و غم فرو رفته، می تواند کسی را که گرفتار افسردگی و ملال خاطر است نجات دهد و آیا می تواند انسانی را با مبدا شادی و سرور معنوی یعنی ذات مقدس حق آشنا کند؟! 

حافظ می گوید :

چو غمت را نتوان یافت به جز در دل شاد
 ما به امید غمت،خاطر شادی طلبیم

پس اگر بخواهیم به طور غیر مستقیم، فردی را به معروف، امر و از منکر نهی کنیم واین فریضه ی الاهی را - که مثل نماز و روزه واجب است - انجام دهیم، باید از خودمان شروع کنیم وحزن و اندوه و غصه و افکار پریشان را از خودمان دور کنیم تا مردم از دیدن ما لذت ببرند وما را دوست داشته باشند وحرف ما در آن ها اثر کند.

عزیزم ، اگر به یاری خداوند عالم، نشاط روحی پیدا کنیم و زنده شویم ، می توانیم دیگران را هم زنده بسازیم. پس راه امر به معروف ونهی از منکر به طور غیر مستقیم آن است که مقدمات شادی و سرور روحی و انبساط خاطر معنوی را در خودمان بوجود بیاوریم. 

بدیهی است که بعضی از این مقدمات مربوط به جسم و بعضی مربوط به روح است. آنچه مربوط به جسم است، مراعات قوانین بهداشتی است که باید به طور کامل عملی شود. این رعایت ها اگر قبل از به دنیا آمدن ما و در زمان شیر خوارگی و بعد از آن عملی شده بود، خدا می داند چه می شدیم. 

گفته اند:ماهی را هر وقت ازآب بگیرید، تازه است.پس دم را باید غنیمت بشماریم. اما آن چه مربوط به روح است، تحصیل آرامش است که امام صادق(ع) فرمودند: اذا اراد الله بعبد خیرا زهده فی الدنیا (اگر خدا برای کسی خیر بخواهد، اورا زاهد میکند)و مولا علیه السلام زهد را معنی کرده و فرموده اند: زهد در این دو کلمه ی قرآن است که " لکیلا تاسوا علی ما فاتکم ولا تفرحوا بما آتاکم"(...تا آنکه به خاطر آن چه از دستتان می رود غمگین نشوید و به خاطر آنچه به دست می آورید شادان نگردید). در این جمله ساعت ها دقت کن تا آرامش مطلق بیابی. 

1370/3/10