تحریم چه اثری بر روابط ایران با سایر کشورها داشته است و آیا سیاستهایی که دولت دراین رابطه اتخاذ کرده، میتواند راهحلی برای گذر از این مشکلات باشد؟
موضوع تحریم، باید گفت که موضوع جدیدی نیست، اولین تحریم ایران مربوط به لانه جاسوسی امریکا است. بعد از اشغال لانه جاسوسی امریکا، اولین اقدام برای تحریم ایران صورت گرفته است و از آن روز تا امروز هیچ روزی نیست که در تحریمهای مختلف امریکا نبوده باشیم.
از سویی سازمان ملل هم به بهانههای مختلف هر بار تحریمهای مختلف علیه ایران داشته است. مضاعف بر اینکه حربه تحریم در دنیا یک حربه شناخته شده است.
در دوره رئیسجمهوری کلینتون تعداد زیادی کشورها از سوی امریکا تحریم بودند بهگونهای که مجموع تحریمهای امریکا 42 درصد مردم جهان را شامل میشد. از سویی سازمان ملل 180 قطعنامه تحریم علیه کشورها داشته و این امر بیانگر آن است که تحریم در دنیا و کشور ما موضوع جدیدی نیست.
این نشان میدهد که تحریم در دنیا و بخصوص کشور ما موضوع خاصی نیست که اکنون فراگیر شده باشد. مضاعف بر اینکه تمام رشدهایی که پس از انقلاب صورت گرفته با موضوع تحریم نهفته بوده است. صنعت در واقع موضوع تحریم را بهعنوان یکی از مسائل بررسی و حل کرده است و از تلههایی که تحریم خواسته برای ما پهن کند همیشه عبور کرده است. تحریمی که هماکنون جاری است و قطعنامههایی که از سوی سازمان ملل، امریکا واتحادیه اروپا صادر شده به نوعی همان تحریمهای گذشته اما با ادبیات متفاوت است. خوشبختانه تمام مسائل مربوط به تحریمها علیه ایران شناخته شده و روشهای مختلفی برای عبور از این تحریمها تدبیر شده است.
میتوان گفت که به راحتی کیلومترها از تحریم کنندگان و دشمنان جلوتر هستیم. در موضوع اتحادیه اروپا در حوزه صنعت سال گذشته حدود 16 میلیارد دلار واردات داشتیم، در این راستا کمتر کالایی میباشد که امکان تأمین اش از دیگر کشورها و دیگر مبادی وجود نداشته باشد. و به هر صورت امروز کار واردات انجام میشود ولی ما در واقع به تحریم از دو زاویه نگاه میکنیم؛ یکی مقابله با محدودیتهایی که ایجاد میشود تا بتوانیم این تحریم را مانند این مدت خوب مدیریت کنیم. نکته دوم، تحریم چه فرصتی را میتواند برای ایران ایجاد کند.
امروز در جهان قاعده WTO وضع شده و این قاعده بزرگترین مانع برای رشد و تولید ملی خیلی از کشورها است چرا که درهای واردات کاملاً باز میشود.
طبیعتاً در دنیایی که درهای واردات کامل باز باشد، همواره کشورهایی که در حوزه صنعت و تکنولوژی جلوتر هستند بازی به نفع آنها خواهد بود و قدر مسلم کشورهایی که در میانه راه هستند و یا در حال توسعه، فضا برای رشدشان فراهم نمیشود.
مهمترین موضوع این است زمانیکه حرف از تحریم زده میشود در واقع شرایط برای حمایت از تولید ملی به نحو مطلوبی فراهم میشود. دولت نیز در این راستا برنامههای خوبی تدوین کرده و این بهعنوان یکی از مهمترین برنامههای اقتصادی مطرح است به هر حال این امر عزم نظام و دولت است. در جلسهای که اخیراً مسئولان نظام خدمت مقام معظم رهبری حضور داشتند، محوریترین سفارش ایشان در مورد تحریم، توجه به تولید ملی بود. این شرایط را ما خوب میشناسیم و ازاین فرصت بهترین استفاده را خواهیم کرد.
آیا در تأمین کالاهای وارداتی با مشکل مواجه نخواهیم شد؟
خیلی از این کالاها امکان ساختاش در کشور وجود دارد، ظرفیت خوبی برای تولید آن داریم و در واقع بهراحتی ما میتوانیم از ظرفیتهای موجود استفاده کنیم، هم نیازهای داخلی را تأمین نماییم و هم سطح کیفیت و کمی تولیدات ایرانی را افزایش دهیم.
پس قبول ندارید که ما در بخش تحریم مشکل داریم؟
همه مشکلها را تدبیر میکنیم.
یعنی مشکل وجود دارد اما قابل حل است؟
نمیتوان گفت مشکل است. فرض کنید کالایی از یک کشور وارد شود، اما امروز واردات آن کالا برای ما هزینه بالاتری دارد لذا تجار ما معطل نمینشینند بلکه سریع بازار جایگزین ایجاد میکنند و این یعنی جریان آزاد تجارت.
سؤال ما در مورد همین موضوع بود. اینکه در زمان ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، بهدلیل ابعاد تحریم، تجار و یا در حقیقت واردکنندگان برای خرید یک کالا با قیمتهای شگفتآوری روبهرو میشدند و همین امر باعث شد که واسطهها بهترین سود را در آن مقطع ببرند. آنها با گران کردن قیمتها سودهای میلیونی بردند و پول قابل توجهی از بیتالمال هدر رفت، در این راستا آیا اطمینان از این وجود دارد که در سالهای جاری چنین اتفاقی رخ ندهد؟
به هیچ وجه در مقطع فعلی چنین اتفاقی رخ نخواهد داد. اقتصاد فعلی با اقتصاد آن سالها بسیار متفاوت است. چندی پیش یک فیلم از نمایشگاه آن دوران را نگاه میکردم، (نمایشگاه صنعتی) جالب بود که محصولات صنعتی عرضه شده، کالاهای معروفی چون بخاریها، چراغ، فانوس و... بود اما امروز در نمایشگاه صنعت دستاوردهایی به نمایش گذاشته میشود که نشان میدهد سطح تکنولوژی ایران تا چه حد ارتقا یافته است. بههمین نسبت نیز میزان تولید و تجارت ایران رشد قابل توجهی یافته است.
آن سالها تعداد واردکنندگان اندک بود و تجار در زمینه تجارت خیلی حرفهای نبودند ولی اکنون تجار بینالمللی شده و موضوع تولید فوقالعاده ارتقا پیدا کرده است.
با این توضیحات آیا بخش خصوصی و بخش دولتی بطور یکسان میتوانند مذاکره کنند؟
طبیعتاً بخش خصوصی بهدلیل حرفهایتر و انگیزه بالاتر، آزادی عمل بیشتر و بهتری در مذاکرات دارد.
آیا این جواب را میتوان بر این مهم دانست که خصوصیسازی در بخشهای مختلف با سرعت بیشتری دنبال خواهد شد؟
بله، این اتفاق هماکنون رخ داده است. به هر حال یکی دیگر از مزایای تحریم، خصوصیسازی و برونسپاری فعالیتهای دولت است. در موضوع واردات بیشترین ثبت سفارشها مربوط به خصوصیها است. واردات آن روزها توسط دولت انجام میشد و بخش خصوصی نقش آفرین نبود، ولی اکنون دولتیها خیلی کم اقدام به واردات میکنند.
بهواسطه تحریم در کدام کالاها توانستهایم به خودکفایی برسیم؟
تقریباً موضوع تحریم در اقتصاد، یک موضوع نهفته است و همواره این شرایط با ما بوده است و دشمن خواسته از اهرمی استفاده کند به امید اینکه ایران دچار مشکل میشود اما خوشبختانه تاکنون این امر تأثیر عکس داشته است. تقریباً در اغلب کالاها میزان رشد صنعت با دیگر کشورهای جهان مقایسه میشود. این مسیر با سرعت طی شده است. تکنولوژیها و فناوریها با سرعت بیشتری بهدست آمده است. علت اساسی تحریم بوده است. نمیتوان حوزه خاصی را نام برد چرا که در تمام حوزهها چنین موضوعی صادق است.
)
