سرمایه: طرح بزرگ قطار مگ لو با 20 میلیارد یورو هزینه توسط شرکت های آلمانی برای اولین بار در ایران در مسیر 800 کیلومتری تهران- مشهد اجرا می شود. 

این در حالی است که تردید کشورهای پیشرفته نظیر آلمان نسبت به نتایج احداث قطارهای مغناطیسی باعث شده این پروژه در کشورهای دیگر مانند ایران آزمایش شوند.گفته می شود طی مذاکرات اخیر بین ایران و آلمان شرط ایران این بوده که این طرح به دلیل هزینه بسیار بالا به صورت «BOT» اجرا شود. 

اواخر سال گذشته خبر امضای تفاهمنامه خط قطار شناور- مغناطیسی در مسیر 800 کیلومتری تهران- مشهد منتشر شد که با سفر استانی هیات دولت به مشهد احداث این خط به طور جدی مطرح شد. 

خط ریلی مزبور که یکی از تندروترین خطوط ریلی جهان به شمار می رود و به قطار مگ لوموسوم است تاکنون در مسیر بیش از 40 کیلومتر به طور تجاری راه اندازی و آزموده نشده است تا مشخص شود این خطوط که در تئوری مطرح شده است آیا در واقعیت نیز عملی خواهد شد یا خیر. 

مگ لو عنوان فناوری ای است که در آن نیروی مغناطیسی قطار را از زمین بلند کرده و با استفاده از موتور خطی در یک مسیر مشخص هدایت می شود. در این طرح تماس با ریل وجود ندارد و قطارها به جای غلتیدن چرخ، روی ریل با نیروی مغناطیسی هوا شناور شده و به جلو رانده می شوند.قطار مگ لو تنها در مسیر بین دو شهر قابل استفاده است و در هیچ جای جهان مگ لو در مسیر ایستگاه ها با فواصل نزدیک تر یا بالعکس در فواصل خیلی دور استفاده نشده است.
 
گفته می شود اولین سامانه راه اندازی شده مگ لو در شانگهای چین که در اوایل سال 2004 در مسیر 35 کیلومتری بین بخش تجاری شانگهای و فرودگاه بین المللی پودونگ احداث شده است. 

قطار مگ لو در چین که با سرعت 430 کیلومتری احداث شده بود به 260 کیلومتر در ساعت کاهش یافت که یکی از مهم ترین علل کاهش سرعت، سروصدای آزاردهنده قطار مگ لو در سرعت های بالاست از طرفی تشعشع ناشی از میدان قوی مغناطیسی اطراف مسیر قطار باعث شده مسوولان خط مگ لو شانگهای ناچار به خرید و تملک اراضی اطراف خط به منظور ایجاد یک ناحیه خالی از سکنه بین مسیر مگ لو و نواحی مسکونی شوند. 

در این خصوص حسین تهرانی مجری ساخت و توسعه راه آهن با اشاره به توجیه اقتصادی احداث این خط در مسیر بین مشهد و تهران اظهار داشت: «یکی از شروط کلیدی که دولت ایران برای احداث این طرح با طرف آلمانی قرار داده ساخت به روش BOT است چرا که هزینه احداث خط ریلی «مگ لو» در مسیر بین مشهد و تهران بسیار بالاست و برای ما به صرفه نخواهد بود.» 

وی خاطرنشان کرد: «مذاکراتی که تاکنون در خصوص ساخت به روش BOT با سرمایه گذاری توسط شرکت های آلمانی انجام شده است مورد توجه آنها واقع شده و می توان گفت موافق اجرای طرح به صورت BOT هستند.» 

یک منبع آگاه اظهار داشت: «چنانچه شرکای آلمانی ساخت قطار مغناطیسی به روش BOT را با صداقت انجام دهند برای ما بسیار مقرون به صرفه و مفید خواهد بود اما همچنان در خصوص اهداف این کشور برای اجرای این طرح در ایران تردید وجود دارد.»
 
اما جای این سوال باقی است که چرا کشورهایی همانند آلمان، فرانسه، ژاپن و...که در استفاده از تکنولوژی سرآمد و پیش قدم هستند و راه اندازی و ساخت این خطوط که بسیار پرسرعت است و از تکنولوژی بالایی برخوردار است حاضر نمی شوند این طرح را در کشور خود اجرایی کنند.

در این خصوص کارشناسان نظرات متفاوتی ارائه می کنند که در مجموع به یک اعتقاد واحد دست می یابند. آلمان قصد دارد این طرح را در ایران به صورت آزمایشی اجرا کند در صورتی که جواب این طرح مثبت بود در کشور خود اجرایی کند.این در حالی است که به گفته برخی کارشناسان طرح مگ لو دارای تکنولوژی مشخص و واحدی نیست.همچنین گفته می شود این طرح دارای شبهاتی است و به همین دلیل حاضر نیستند این طرح را ابتدا در کشور خود اجرایی کنند.
 
این درحالی است که حسن زیاری مدیرعامل شرکت راه آهن ایران ضمن استقبال از طرح مگ لو معتقد است: «ساخت این خطوط در مسیر تهران- مشهد با سرعت 400 کیلومتر در ساعت از نظر قیمت و سرعت با هواپیما رقابت می کند که به دلیل پرتردد بودن مسیر مزبور و وجود محدودیت های توسعه صنعت هوایی در کشور راه اندازی قطار مگ لو می تواند جایگزین مناسبی برای هواپیما باشد.» 

در عین حال محدود بودن ظرفیت برق کشور و طولانی بودن مسیر تهران - مشهد از جمله مهم ترین نقدهایی است که بر احداث این طرح تاکنون مطرح شده است. به همین منظور بسیاری از کارشناسان این پروژه را دور ریختن پول و یک حرکت نمایشی برمی شمارند و به دلایل متعدد می توان گفت پروژه مزبور که برای اولین بار در کشور چین اجرا شده یک تجربه ناموفق بوده و به دلایل زیست محیطی و هزینه های بسیار بالا این طرح در بسیاری از کشورها در مرحله امکان سنجی باقی مانده است. 

گفته می شود هزینه اجرای طرح مگ لو با نگاه خوشبینانه در مسیر 40 کیلومتر 5/1 میلیارد یورو برآورد شده است که براساس بررسی صورت گرفته این طرح به بیش از دو برابر هزینه نیاز دارد.

در صورتی که مگ لو تهران- مشهد را ایران با همین هزینه به اتمام برساند با این هزینه ها حداقل 20 میلیارد دلار برای اجرای پروژه مزبور لازم است که در واقع بیش از هشت برابر بودجه بخش راه و ترابری کشور است.
 
با صرف نظر از محدودیت های تکنولوژیک چنین پروژه ای که حتی در مسیر 30 کیلومتری نتوانسته کارایی اقتصادی و فناوری داشته باشد قیمت بلیت مگ لو که توسط مشاوران و مجریان و پشتیبانان آن در نظر گرفته شده مشخص نیست.
 
با فرض آنکه در هنگام راه اندازی قطار مگ لو، قیمت بلیت قطار بیشتر از قیمت کنونی هواپیما یعنی حدود 50 دلار و تعداد مسافران سالانه 10 میلیون نفر باشد درآمد فروش بلیت 500 میلیون دلار در سال خواهد بود که معادل 75/2 درصد سرمایه گذاری 20 میلیاردی اولیه خواهد بود یا اگر برای سرمایه گذاری 7/6 میلیارد یورو یعنی حدود 9 میلیارد دلار اعلام شده باشد درآمد سالانه حدود شش درصد سرمایه گذاری اولیه است.
 
به عبارت دیگر بازگشت 20 میلیارد یورو سرمایه گذاری به 60 سال درآمد این پروژه نیاز دارد. با این حال آیا این درآمد می توانند حتی 30 درصد از هزینه های بهره برداری و نگهداری قطار و تاسیسات را تامین کند، مشخص نیست.