فرارو- عضو هیات علمی دانشگاه تهران ریشه سردرگمی در مذاکرات هسته ای را برخورد سیاسی و ایدئولوژیک دولت احمدی نژاد با پرونده هسته ای می داند و معتقد است: «وقتی قرار است مصالحه ای میان ایران با آژانس و گروه 1+5 انجام شود آقای احمدی نژاد و اصولگرایان افراطی متوجه می شوند که زندانی تبلیغاتی هستند که خودشان ظرف چهار سال گذشته علیه اصلاح طلبان به راه انداخته اند.» 

طی روزهای اخیر اخبار متناقضی پیرامون مذاکرات هسته ای ایران با گروه 1+5 و همچنین آژانس بین المللی انرژی اتمی منتشر می شود.

ابتدا شاهد آن بودیم که از هفته گذشته و پس از مذاکرات وین و حصول توافقاتی تازه مبنی بر ارسال 1200 کیلو اورانیوم 5/3 درصد ایران به روسیه برای بازفرآوری و رساندن آن به غنای 20 درصد که در مذاکرات ژنو ابتدا مورد توافق هیات مذاکره کننده ایران به ریاست سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و سپس مورد توافق محمود احمدی نژاد و علی اکبر صالحی رییس سازمان انرژی اتمی ایران در جریان گفت و گوها با محمد البرادعی در تهران و سرانجام، مورد تایید علی اصغر سلطانیه نماینده دائم ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی در جریان مذاکرات وین قرار گرفته بود؛ با بی پاسخ ماندن و طرح پیشنهادی غیر از توافق اولیه یعنی خرید سوخت مورد نیاز راکتور تحقیاتی تهران بدون ارسال اورانیوم ذخیره شده نطنز به بن بست خورد.

سپس، بر اساس اعلام رسمی مقامات جمهوری اسلامی ایران اعلام شد که تهران پاسخ خود به توافقنامه وین را به وسیله علی اصغر سلطانیه پنجشنبه به مدیر کل آژانس تحویل خواهد داد. این موضوع پنجشنبه گذشته مورد تایید نماینده ایران در آژانس پس از تحویل پاسخ ایران و همچنین محمد البرادعی قرار گرفت. با این حال جمعه شب خبرگزاری رسمی ایران اعلام کرد که تهران به توافقنامه وین پاسخی نداده است.

به عقیده بسیاری از ناظران و آگاهان انتشار این اخبار متناقض ناشی از سردرگمی مقامات دولتی ایران در مواجهه با غرب حول محور برنامه هسته ای است.

در همین حال دکتر صادق زیبا کلام استاد دانشگاه و تحلیل گر مسائل بین الملل در گفتگو با «فرارو» گفت: «رییشه سردر گمی های کنونی باز می گردد به یک دلیل اساسی، بنیادی و ریشه ای و آن دلیل این است که متاسفانه ما ظرف چهار سال و اندی گذشته یعنی از زمان روی کار آمدن آقای احمدی نژاد برخوردمان با مسئله هسته ای یک برخورد واقع بینانه، اصولی که در راستای منافع ملی و در راستای کاهش تنش میان ما و گروه 1+5 باشد نبوده است و با پرونده هسته ای یک برخورد سیاسی و ایدئولوژیک شده است.»

وی در ادامه گفت: «سیاستی که در زمان آقای خاتمی و اصلاح طلبان در خصوص مسئله هسته ای ایران دنبال می شد یک سیاست کج دار و مریض فارغ از ارزش گذاری بود که به هر حال مسوولان طراز اول نظام در آن مقطع آن سیاست را سیاست درستی می دانستند.»

این استاد دانشگاه افزود: «خلاصه این سیاست این بود که ما باید برنامه هسته ای خودمان را به شکلی پیش ببریم که دنیا، شورای امنیت اتحادیه اروپا و... را در مقابل خودمان قرار ندهیم.»

زیباکلام خاطرنشان کرد: «با این حال آقای احمدی نژاد و دوستان شان این استراتژی را تغییر دادند و سیاست شان این شد که ما برنامه هسته ای مان را با تمام توان ادامه می دهیم و غرب هم هرکاری می خواهد بکند.»

وی افزود: «حاصل این سیاست این شد که پرونده ایران از شورای حکام در وین انتقال پیدا کرد به شورای امنیت سازمان ملل در نیویورک که چند قطعنامه علیه ایران نیز صادر شد، تحریم های جدی علیه ایران اعمال شد و علی رغم آنکه آقای احمدی نژاد انکار می کند که این تحریم ها تاثیری بر اقتصادی ایران نداشته است و حتی یک قدم جلوتر این تحریم ها باعث نوآوری و شکوفایی اقتصاد ما شده است ولی واقع مطلب این است که به گفته تجار، صنعت گران و اهل فن تحریم ها زیان های قابل توجه ای بر اقتصاد ما وارد کرد.»

این استاد دانشگاه در ادامه گفت: «از سوی دیگر دولت آقای احمدی نژاد سعی کرد در سال های گذشته از موضوع هسته ای به عنوان چماقی برای کوبیدن کسانی که قبل از ایشان سر کار بودند یعنی اصلاح طلبان و تا حدودی آقای هاشمی رفسنجانی استفاده کند.»

وی افزود: «ما شاهد بودیم که ایشان همواره ظرف چهار سال گذشته هربار که ایشان و اصولگرایان تندرو بحث هسته ای را به میان آوردند اشاره کردند به اینکه در زمان اصلاحات ما وا داده بودیم، تسلیم شده بودیم، فعالیت های هسته ای مان را پیشکش غرب کرده بودیم و حتی آقای احمدی نژاد از خطاب قرار دادن مسوولان هسته ای ایران پیش از به قدرت رسیدن خود با واژه خیانتکار هم ابایی نکرد.»

زیباکلام گفت: «ما شاهد بودیم که که اصولگرایان افراطی در حقیقت نه تنها پیشینیان خود را متهم به سازش کار بودن کردند، بلکه حتی آنها را متهم به خیانت کردند و حتی صحبت از محاکمه آقای حسین موسویان از مذاکره کنندگان هسته ای ایران در دولت آقای خاتمی کردند و اتهامات مستقیم و غیر مستقیمی علیه آقای دکتر حسن روحانی مطرح شد.»

وی افزود: «بنابراین متاسفانه رویکرد آقای احمدی نژاد به مسئله هسته ای یک رویکرد سیاسی و ایدئولژیک بوده است. رویکردی که متاسفانه به جای آنکه مصالح و منافع ملی لحاظ شود سعی کردند از مسئله هسته ای به عنوان چماقی برای کوبیدن طرف های مقابل در ایران استفاده شود.»

این تحلیلگر سیاسی ادامه داد: «با این حال آقای احمدی نژاد به خصوص بعد از انتخابات 22خرداد متوجه شد که سیاست تنش با غرب خیلی به خیر و صلاح ایران نیست به علاوه ایشان و دوستانشان متوجه شده اند که کاربرد بحث هسته ای از منظر یک چماقی برای کوبیدن مخالفین جهت بهره برداری سیاسی تقریبا تمام شده است و مردم دیگر ارزشی برای این بحث ها قائل نیستند.»

وی افزود: «اصولگریان افراطی متوجه شده اند که اگر رویکرد پیشین باعث محبوبیت و مورد توجه قرار گرفتن می شد، الان دیگر این حالت وجود ندارد بنابراین مجموعه این ها سبب شده است که آقای احمدی نژاد یک نوع مصالحه با آژانس و گروه 1+5 را دنبال کنند.»

زیباکلام گفت: «منتها اشکال کار آنجاست که وقتی قرار است این مصالحه انجام شود دولت آقای احمدی نژاد متوجه می شود که زندانی تبلیغاتی است که خودشان ظرف چهار سال گذشته به راه انداخته بودند یعنی آن جوسازی هایی که در بحث هسته ای علیه اصلاح طلبان به راه انداختند الان به یک شکلی دست و پای خودشان را بسته است.»

وی افزود: «بنابراین آنها اکنون نگرانند اگر قرار باشد سازشی با 1+5 شود تمام آن اتهاماتی که آقای احمدی نژاد و اصولگریان تندرو به پیشینیان وارد کردند متوجه خودشان شود. بر این اساس دلیل اینکه ما شاهد سردرگمی در خصوص مذاکرات ژنو و وین شاهد هستیم در حقیقت ناشی از همین چه باید کردی است.»

وی در ادامه در خصوص پیشنهاد مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی برای تهیه سوخت مورد نیاز راکتور تحقیاتی تهران گفت: «من فکر می کنم که این پیشنهاد کاملا به خیر و صلاح ماست برای اینکه عملا این پیشنهاد باعث می شود که ما به خواست اصلی مان که تداوم غنی سازی در خاک ایران و تعطیل نشدن غنی سازی است دست پیدا کنیم.»

وی افزود: «در عین حال برای اولین بار بعد از چندین سال یک فضای اعتماد و غیر از تنش و جدال میان ایران و غرب به وجود می آید و غرب متوجه خواهد شد که تنها سودای ما غنی سازی در خاک ایران است و به هیچ وجه هدف دیگری در سر نداریم و این باعث می شود که این فضای تخاصم به تدریج کمرنگ تر شود و جای خود را به اعتماد دهد که این فضا می تواند بیش از پیش منافع ما را تامین کند.»

زیباکلام در خصوص تردیدهای برخی در ایران پیرامون نیت پیشنهاد دهندگان تامین کننده سوخت تهران گفت: «اینها همه معلول و مولود بهره برداری ایدئولوژیک از بحث هسته ای است وگرنه همه می دانند که در این پیشنهاد ما با روسیه یا فرانسه طرف نیستیم ما با یک مرجع بین المللی یعنی آژانس بین المللی انرژی اتمی روبرو هستیم و اینگونه نیست که اورانیوم سه ونیم در صد ما را بگیرند و سوخت مورد نیاز ما را تحویل ندهند. ما اورانیوم غنی شده خودمان را به آژانس می دهیم و سوخت 20 در صد را هم از آژانس تحویل می گیریم.»

زیباکلام تصریح کرد: «از سوی دیگر اگر این تردیدها جنبه واقعیت را هم به خود بگیرد و در عمل شاهد تحقق آن باشیم باز هم خوب است که ایران این پیشنهاد را مورد توجه قرار دهد چرا که آنها تنها یکبار می توانند ذخایر ایران بگیرند پس از آن ایران می تواند در مجامع بین المللی ادعا کند که پیش از این تمام راه های اعتماد ساز را پیموده است.»